Haber Detayı
17 Mart 2021 - Çarşamba 17:33 Bu haber 6435 kez okundu
 
ZİLE’nin Geri Kalma Nedenleri ?
- Haberi
 ZİLE’nin Geri Kalma Nedenleri ?

ZİLE’nin Geri Kalma Nedenleri ? 

Çöküş 100 YIL ÖNCE  BAŞLADI

 

Tarihin her döneminde önemli bir yerleşim ve ticaret merkezi olan Zile’nin  özelliği yüzyıllar boyu sürdü. Ancak 20. yüzyılın başından itibaren başına gelen talihsiz olaylar yüzünden yıldızı sönmeye, her geçen gün küçülüp gerilemeye başladı.

Bana göre bunun iki nedeni var. Birincisi Osmanlıdan itibaren Amasya'ya bağlı bir kaza merkezi olan Zile’nin 1897 yılında Tokat'a bağlanması ile başladı. Ardından 1915 de yaşanan Ermeni isyanı ve tehcir olayları ile Zile'de ticareti elinde tutan Ermeni tüccarların şehri terk etmesi yüzünden Zile’de Ticari hayat sekteye uğradı. Hatta durdu. 

Ermeni isyanının hemen ardından 1920 yılında, Millî mücadelenin tam ortasında. Yozgat’tan gelen Çapanoğlu çetesinin Zile Kalesinde bulunan askeri birliği ele geçirmesi ile başlayan ikinci isyan her şeyin tuzu biberi oluyor.  Zile Halkı hiç ilgisi olmadığı halde “İsyancı Şehir”  damgası yiyor.

Amasya’dan gelen  Albay Cemil Cahit komutasındaki 6. Fırka İsyanı bastırıyor. Elebaşı 11 kişi asılarak idam ediliyor. Çatışmalar  sırasında çıkan  yangında  Zile’nin büyük bir bölümü yanıp kül oluyor.

Yedi düvel ile mücadele verdiği sırada çıkan isyan Atatürk ve arkadaşlarını çok kızdırıyor. Zile'ye menfi bakmasına sebep oluyor. Artık Zile için dışlanma, gizli bir cezalandırılma dönemi başlıyor.

Yemen’de Libya'da, Çanakkale’de  Ülkesi uğruna, kahramanca çarpışan binlerce Kınalı Ali'yi şehit veren Zile, dışarıdan gelen çeteler yüzünden haksız yere suçlanıyor. 1935 yılında uçak satın alıp Hava kuvvetlerine hediye etmesi bile af edilmesine yetmiyor. 

Önce Zile'den geçen kervan yollarının güzergahı değiştiriliyor. Binlerce yıldır Samsun’dan, başlayıp, Amasya ve Dereboğazı üzerinden Zile'ye gelerek Adana’ya giden  yol iptal ediliyor. Turhal’dan açılan yeni bir yol ile Samsun'a bağlanıyor. Bu yetmiyor. Alaca üzerinden Ankara’ya giden kadim doğu-batı kervan yolu da Sorgun’a alınıyor.  Zile tam bir çıkmaz sokak durumuna  sokuluyor. Alaca  yolu bu yüzden 100 yıldır yapılamıyor.

Çekerek, Kadışehri, Sorgun (Eski adı Köhne), Hacıköy, Zile’den ayrılarak Yozgat’a bağlanıyor. Demiryolu Zile’ye uğramasın diye şehrin çevresinde kavisler çiziyor. İstasyon 5 km uzağa, Şeker Fabrikası Turhal’a yapılıyor

Zile’nin ikinci geri kalma nedeni de Tokat’a bağlanması ile oluyor. Tokat sonradan ilçesi olan: Kültürel ve ticari birikimi yüksek. Nüfusu kendisinden fazla. Bünyesinde; Alaca, Kadışehri, Sorgun, Kadışehri, Çekerek Aydıncık, Hacıköy, Göynücek gibi pek çok yerleşim yerini barındırmış  olan bu büyük  ilçeyi hazmedemiyor. Yeni doğan kardeşini kabul edemeyen çocuk misali  kıskanıyor. Bir vilayet gibi davranamıyor. Aralarında adı konulmayan gizli bir rekabet başlıyor. Zileliler de Tokst'ı sevemiyor. Bu yüzen “Nerelisin” diye soranlara Tokat demiyor.  “Zileliyim” diyorlar. 

Tokat bugüne kadar hep benim olsun egosunu ile hareket etti. İlçeleri yok saydı. Zile ile uğraşırken kendini de ihmal edip gelişemedi. Onun bize ettikleri yazmakla bitmez. Düşünün; Zile’ye Turizm ve Otelcilik okulunu bile çok görüp, Tokat'a götürmeye kalktılar. Özel idare Zile ye tek bir  yatırım yapmadı. Bir  cami, hamam, ev restore edilmedi . Bütün kaynakları Tokat’a harcandı. Şimdi de Tokat Sivas arasına  yeni bir  demiryolu hattı döşeterek Zile'yi  demiryolu ile de devre dışı bırakmaya  uğraşıyorlar

Ömrüm boyunca Ankara  - Alaca yolu bu sene bitecek  sözleri ile  yaşadım. 40 kilometrelik Amasya , 30 km Kadışehri ve Artova, Pazar yollarının hali ortada. Tokat ile bağlantımız olan   Zile -Turhal yolu  hala tek şerit ve ilkel durumda.  Tarıma  can verecek Süreyya Bey barajı inşaatı ve sulama kanalları 50 yıldır yapılmıyor.

Cumhuriyetin ilanından itibaren bir yanda konulan gizli ambargo. Diğer yanda Tokat’ın engellemeleri  arasında  çaresiz bocalayan Zile’nin  yüzyıllar boyu biriktirdiği zenginlikler 1960 yılından itibaren tükenmeye başladı. Önce elinde üç beş kuruşu olan esnaf  ardından gençler Zile’yi terk etmeye başladı.  Zile küçüldü. 1960 yılında 110.000 olan nüfus şimdi  50.000 kişiye kadar düştü.

 

ÇARE VARMI? NE YAPMALI?

Zile’nin 100 yıldır süren duraklama döneminin ana nedenlerini yukarıda kısaca anlatmaya çalıştım. Aslında daha çok şey yazılabilir. Ancak fazla söze gerek yok.

Bugün Zile dışında yaklaşık 700 bin civarında Zileli yaşıyor. Çoğu etkili yerlerde olan hemşerilerimizi bir araya getirip bir  ZİLE  ÇALIŞTAYI yapabiliriz. Acil yapılması gerekenleri tespit edip bir rapor hazırlayabiliriz. Bu konuda Zile Ticaret Odası öncü olabilir. Bu çalıştayı  yapmak için önümüzde duran önemli bir fırsat var. Ne yazık ki kimse bunun farkında değil. Cumhurbaşkanı Yardımcımız Fuat Oktay Çekerek’li yani o hemşerimiz. Zile’yi ve dertlerini iyi biliyor. Çekerek’te yapılanları hayranlıkla izliyorum. Şehir şantiyeye dönüştü.  Zile yolu dahil Tüm yolları duble olarak yapıldı. Yapılıyor. Yakında pek çoğunu daha duyacağız.

Önümüzde duran  böyle bir imkânı bırakıp, hala Tokat’tan medet uman arkadaşlarımıza şunu söylemek istiyorum.  Amaç Zile’ye hizmet ise boş verelim Tokat’ı. Kendini kurtaramayan evliyayı sel götürsün. 100 yıldır Tokat’ta ne bulduk ki. Şimdi ne umalım. Bize ne Tokat’tan. Biz kendi işimize bakalım.

Yüz yıldan beri ilk defa önümüze güzel bir fırsat çıktı. Hem de atın tepsi içinde.  Tokat’ın 12 ilçesini bir araya getirerek, onların derdine çare bulmak için uğraşmak yerine, Parti farkı gözetmeden Zile ve dışarıda bulunan kişi ve kuruluşlar ile  acilen  ile  bir araya gelelim. Projemizi yapalım. Sayın Suat Oktay’a sunalım. Eminim ki severek hevesle ilgilenecektir.Çünki o Bir Zileli. Zile’yi ilgilendiren; Alaca Yolu, Yozgat Yolu ,Süreyya Bey Sulaması gibi yatırımların çoğu zaten Çekerek ile ilgili. 

Haydi Dışarıdaki, İçerideki Zileliler, Zile’yi Seviyorum. Diyenler. Şimdi Tam Zamanı. Bu Treni Kaçırmayalım.

LÜTFEN YORUM YAPINIZ........
 
Kaynak: (Hulusi Serezli) - Zile Sitesi Editör: Hulusi Serezli
Etiketler: , ZİLE’nin, Geri, Kalma, Nedenleri, ?, ,
Yorumlar
Haber Yazılımı